Testosteron therapie: wat het werkelijk voor uw gezondheid doet

Testosteron regelt uw spierkracht, botdichtheid, energieniveau, stemming, libido en zelfs uw scherpte van denken. En het begint vroeger te dalen dan de meeste mensen beseffen.

Vanaf uw 30e neemt uw testosteronproductie elk jaar met gemiddeld 1 tot 2 procent af. Op uw 50e of 60e kunt u daardoor een niveau hebben dat 30 tot 40 procent lager ligt dan in uw twintiger jaren.

De productie van testosteron wordt aangestuurd via de hypothalamus-hypofyse-gonaden-as, een hormoonregelkring die werkt als een thermostaat. Uw hersenen sturen een signaal naar uw teelballen om testosteron aan te maken. Naarmate u ouder wordt, reageert dit systeem minder goed.

Dit fenomeen staat medisch bekend als Late-Onset Hypogonadisme, een leeftijdsgerelateerd tekort aan geslachtshormonen. In de internationale literatuur wordt ook de term PADAM gebruikt: Partial Androgen Deficiency in the Aging Male. Onderzoekers zoals Zitzmann et al. (2026) beschreven in Maturitas hoe dit syndroom een brede klinische impact heeft op meerdere lichaamssystemen tegelijk.

Niet elke man ervaart direct klachten. De gevoeligheid verschilt per persoon, afhankelijk van genetische aanleg, leefstijl en de hoeveelheid vrij testosteron in het bloed. Vrij testosteron is het actieve deel: niet gebonden aan eiwitten, direct beschikbaar voor uw cellen.

Dit maakt diagnose complex, en is precies waarom een bloedonderzoek en een gesprek over uw klachten allebei noodzakelijk zijn. Lees ook Uw testosteron na 40: waarom u zich moe en futloos voelt voor meer achtergrond.

Een laag testosteron raakt meerdere systemen tegelijk. Dat is precies waarom de klachten zo divers zijn, en waarom veel mannen ze niet meteen verbinden aan een hormonaal tekort.

Testosteron activeert de aanmaak van eiwitten in spiercellen, het proces dat spiergroei en spierherstel mogelijk maakt. Zonder voldoende testosteron verliest u spiermassa, ook al sport u regelmatig. Tegelijkertijd neemt het lichaamsvet toe, met name visceraal vet rondom uw organen dat uw insulinegevoeligheid verstoort.

Testosteron beschermt ook uw botten door botafbraak te remmen en botopbouw te stimuleren. Een langdurig tekort verhoogt het risico op osteoporose (botontkalking) en botbreuken, bij zowel mannen als vrouwen.

Androgeenreceptoren, de ontvangers voor dit hormoon, zitten ook in het brein. Een tekort leidt bij veel mensen tot concentratieproblemen, geheugenverlies, neerslachtigheid of zelfs klinische depressie. In mijn praktijk zie ik dat mannen dit regelmatig toeschrijven aan stress, terwijl hun hormonen een behandelbare verklaring bieden.

Een afname van het libido, de seksuele lustbeleving, gaat vaak samen met erectiele disfunctie. Testosterontekort is bovendien geassocieerd met slaapapneu, en slecht slapen verlaagt uw testosteron verder.

Lees ook Testosteron: wat het regelt in uw lichaam en wat u eraan kunt doen.

Voordat testosteron therapie van start gaat, is een grondige diagnose essentieel. Dit begint met een bloedonderzoek: totaal testosteron, vrij testosteron, LH (luteïniserend hormoon, het signaalstof van de hersenen naar de teelballen) en FSH (follikelstimulerend hormoon). Ook schildklierfunctie, cortisol en insulinewaarden worden meegenomen.

Testosteron therapie kan op verschillende manieren gegeven worden. Via injecties, waarbij testosteron undecanoaat, enantaat of cipionaat als intramusculaire injectie in de spier wordt toegediend. Via transdermale gel of pleister, waarbij testosteron dagelijks opgebracht wordt op de huid. Of via subcutane implantaten die gedurende drie tot zes maanden geleidelijk testosteron afgeven.

Eenmaal in de bloedbaan bindt testosteron aan androgeenreceptoren in spieren, botten, hersenen, huid en hart. Die binding activeert de aanmaak van eiwitten die spiergroei, botopbouw en neurologische functies ondersteunen.

Een deel van het testosteron wordt door het enzym aromatase omgezet naar estradiol, een vrouwelijk geslachtshormoon. Bij mannen is estradiol noodzakelijk: het beschermt de botten en heeft een gunstig effect op het hart. Aromatase-activiteit neemt toe bij meer lichaamsvet, een van de redenen waarom overgewicht en laag testosteron zo vaak samengaan.

Zie ook: Hormoontherapie na de menopauze: wat het doet met uw gewicht en botten.

De effecten van testosteron therapie treden gefaseerd op. De meeste patiënten beschrijven na enkele weken al een duidelijk verschil.

In de eerste weken zijn energieniveau, stemming en slaapkwaliteit de snelste responders. Veel patiënten rapporteren meer motivatie, een beter humeur en minder vermoeidheid.

Van week 4 tot 12 verbeteren libido en seksuele functie bij de meeste mannen. Na drie tot zes maanden worden de veranderingen in kracht en lichaamssamenstelling uitgesproken. Uit studies blijkt dat vetvrije massa met gemiddeld 1 tot 2 kilogram toeneemt na zes maanden behandeling. Insulinegevoeligheid verbetert, en het cardiometabole risicoprofiel verschuift gunstig.

Na zes tot twaalf maanden verbetert botdichtheid meetbaar. Cognitieve functies zoals concentratie en werkgeheugen herstellen geleidelijk.

Boeri et al. (2025) concluderen in European Urology dat testosteron therapie bij mannen met hypogonadisme leidt tot significante verbeteringen in libido, seksuele functie, lichaamssamenstelling en levenskwaliteit. Shypilova et al. (2026) voegen toe dat leefstijlinterventies gecombineerd met testosteron therapie de effecten verder versterken.

Belangrijk: de behandeling moet worden voortgezet om het effect te behouden. Na stoppen keren de testosteronspiegels terug naar het oude niveau.

Testosteron therapie is veilig wanneer ze goed begeleid wordt. Monitoring is een integraal onderdeel van iedere serieuze behandeling. Bij Radiance wordt dit altijd ingebouwd in het behandelplan.

Het hematocriet, de dikte van het bloed, wordt regelmatig gemeten. Testosteron stimuleert de aanmaak van rode bloedcellen, en een te hoge hematocriet verhoogt het risico op trombose. PSA, een marker voor prostaatgezondheid, wordt gecontroleerd voor en tijdens behandeling. Cardiovasculaire parameters zoals bloeddruk en lipidenprofiel worden bewaakt. Onderzoek van Carvalho et al. (2026) toont dat testosteron therapie gunstige effecten kan hebben op cardiometabole parameters. Hormoonspiegels worden periodiek gemeten.

Testosteron therapie is niet geschikt bij actieve prostaatkanker, onbehandelde ernstige slaapapneu, sterk verhoogd hematocriet, of bij een actieve kinderwens. In dat geval zijn alternatieven beschikbaar zoals clomifeen of HCG.

Als u merkbaar meer moe bent, minder spierkracht hebt, slechter slaapt, last hebt van stemmingsschommelingen of een afname van libido ervaart, en dit niet volledig verklaard wordt door leefstijl, dan is een hormonale screening een logische eerste stap.

Bij Radiance bespreken wij uw klachten in hun volledige context: hormonen, metabolisme, leefstijl en uw persoonlijke doelen. We kijken altijd naar het gehele systeem, omdat symptomen zelden op zichzelf staan. Boek een consult via de website en laat uw waarden bepalen.